Acil durumlarda uçaktan tahliyeyi sağlayan slide(Kaydırak&Tahliye şutu)’ın normal durumlarda patlaması her uçuş ekibinin korkulu rüyasıdır… Oysaki kazara patlayan her slide –kal- olmamakta, kendine ait bir tamir şekliyle onarılmaktadır. MNG Teknik’e ait Slide atölyesinde kazara patlayan bir Airbus 320 uçağının slide’nın minimum 36 saat süren yenileme işlemini incelerken, atölyede alın teri ve titiz bir çalışma kendini gösteriyordu…
Periyodik bakımlar her bir slide için yapılması zorunlu olan bir uygulamadır. Goodrich slidelar 3 yılda bir, Aircruiser slidelar 15 yıla kadar 3 yılda bir, 15 yıldan sonra 1 yıl arayla bakıma alınmaktalar. Yapılan bakımlarda uçak üzerinde slide patlatılarak yıllık periyodik bakımları yapılır. Slide paketindeki basınç tüplerinin testleri ise 1yıl&3 yıl&5 yıl olarak değişiyor.
Her slide içinde bulunan bataryalar slide’ın ışıklarını yakar. RLB(Suya düşüldüğünde slide’dakileri istasyona bağlayan ve koordinat belirten bir çeşit telsiz /ELT), Survival Kit vardır. Slide tüpündeki basınç(3000 PSI) 1 inch kareye düşen basınç 2.5 PSI’ dır. Tüpler azot, karbondioksit ve ağırlık ölçülerine göre çeşitli gazları içerir. Slide armed iken kapı açıldığında basınç tüpündeki gazların etkisi ve aspiratörlerin atmosferdeki havayı içerisine almasıyla slide şişiyor. Tüpün üzerindeki siyah kapaklara “Aspiratör” adı veriliyor. Bu aspiratörler havayı içeri çekerken, çekilmiş olunan havanın fazlası da relief valve’lerden dışarı atılır. Slide’ın aspiratörleri olmasa, sadece basınç tüpü slide’ın patlaması için yeterli değildir.
Bir uçakta kazara patlamış slide’ı uçaktan alıp atölyeye götürmek için, teknisyenler, aspiratörlerin klepelerine parmaklarıyla basıyorlar. Böylelikle slide zedelenmeden basıncı indiriliyor. Girt bar(Slide’ı uçağa bağlayan demir çubuk) uçak zeminindeki yerinden çıkarılarak aşağıya slide’ın sarkıtma ipi vasıtasıyla atılır. Bu sarkıtma ipleri her slide’da girt bar’ın yanında vardır. Bağlı olunan atölyeye herhangi bir yere sürtmeden, uçak altında düştüğü yerinde “Paketleme” usulüyle sarılır. Slide sarıldıktan sonra civara düşen tüm parçaları eksiksiz olarak toplanır, atölyeye getirilir. Slide atölyeden farklı bir şehrin meydanında patlamışsa koruyucu bir kılıfla sarılarak atölyeye yollanır. Parçalarının eksiksiz toplanması çok mühimdir. Zira Slide’ın malzemeleri çok pahalıdır. Fabrika çıkışlı bir Airbus 320 Slide’ı 20.000 USD’in üzerindeyken; regülâtörü 4000–5000 dolardır. Küçücük bez parçası gibi görünen “Pull” yazılı manuel şişirme kolu 500 dolardır. Bir slide ın tüpü –kal- olabilir ama regülâtörü kullanılabilir durumda ise saklanır. Çelik basınç tüplerinin ömrü 24 yıl, polyester sarmaların ise 15 yıldır. Parçaların bu kadar pahalı olmasından ötürü slide tüm aksamıyla birlikte atölyeye yollanmak zorundadır.
Slide atölyesindeki herkes sadece slide atölyesinde çalışır ve bu konuda farklı bir eğitimi almışlardır. Uçaktan alınmış slide atölyede itinayla açılır. Test yapılmak üzere şişirilir. Test sonucu slide’da patlak çıkarsa CMM(Company Maintenance Manuel&Şirket Bakım El Kitabı) açılır. Slide gövdesindeki yırtık 5 inch’ten fazla ise slide üretildiği fabrikaya yollanır. 5 İnch’in altında ise atölye de tamirat yapılır. Önemli olan CMM de yazan her bir detayı harfiyen uygulamaktır. Kitabın müsaade etmediği hiçbir şey yapılmaz. Kitap slide’ın tamir edilip edilemeyeceğini prosedürleriyle belirlemiştir. CMM tamire müsaade vermişse atölye tarafından üretici firmasından alınmış özel yapıştırıcı ile delik yapıştırılır. Bu tamir işinin eğitimi teknisyenler tarafından alınmıştır. Yırtığın yapıştırılmasında herhangi bir risk yoktur. Tamir kitleri slide ile birlikte üretici firma tarafından yollanır. Delik altına parça konularak yapıştırılır. Kaçırma olmaması için slide’ın tümü yapıştırmadır. CMM’e göre tamir sonrası 4 saatlik bir teste tabii tutulur. Dört saatin sonunda slide’da delik bulunursa tekrar tamir edilir ve ardından 4 saatlik test yinelenir. Sonuç CMM’e uygun olacak şekilde defalarca tekrarlanabilir. Delik bulunamıyorsa ya da slide’ a ait parçalarda değişim gerekiyorsa slide fabrikaya yollanır. Ancak testin sonucunda bir probleme rastlanmaz ise “Katlama” aşamasına geçilir. Teknisyenler üretici firmanın kendilerine verdikleri yetkiyle sınırlıdırlar.
Sarma(Folding) aşamasında slide’ı eski haline getirme işlemi başlar. Üretici firma tarafından slide’ın nasıl sarılacağı çizimlerle belirlenmiştir. Ne yapılacağı basamak basamak CMM’de gösterilen tüm prosedüre sadık kalınır. CMM’e uygun biçimde başlayan “Folding” işleminde slide eksiksiz bir biçimde sarılır. Atölyede bulunan kontrolörler her aşamayı denetlemekle sorumludurlar. Slide’ın hatasız sarılması çok önemlidir. Sarılan slide depoya teslim edilir. Ancak slide’ın uygunluk limitlerine ulaşması ve dekoratif “Slide cover”ın içerisine konulabilmesi için “Fırınlama” ve “Soğutma” işlemine ihtiyaç duyulabilir. 
CMM bazı slide’ların 8 saat süreyle + 57 derecede fırınlanmasını emreder. Bazı slide’ların ise 8 saat süreyle -20 derecede soğutulmasını… Kılavuz CMM, neyi, nasıl uygun görüyorsa o işlemleri tamamlayan teknisyenler, slide’ı depoya teslim ettiklerinde bataryası, tüpü, survival kiti vb. aksamı geçerlilik tarihleriyle beyan edilir. Geçerlilikleri denetlenen slide için ‘Form One’ denilen belge tahsis edilir. Slide artık uçaktaki yerini yeniden almak için hazırdır…
Slide’ın uçağın kapısından sökülüp tamir edilmesi son derece meşakkatli bir iştir. Dar gövdeli uçaklar için minimum 1,5 gün, geniş gövdeli uçaklar için 3 gün civarında bir çalışma gerektirir.
